ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΣΤΟ ALITHEIA FORUM: «ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΞΑΝΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΟΔΑ»
«Η παραπληροφόρηση στοχεύει να μας κουράσει για να παραιτηθούμε από τη σκέψη» – Το προσωπικό παράδειγμα του Αντιπροέδρου για τα fake news περί «50 σπιτιών» και η έκκληση για κριτική σκέψη στους νέους.
Με μια ηχηρή προειδοποίηση για την «τοξική» νέα πραγματικότητα του διαδικτύου ξεκίνησε η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου Athens Alitheia Forum. Η δημοσιογράφος Πένυ Αβραμίδη έθεσε το πλαίσιο, σημειώνοντας πως το ψέμα σήμερα είναι πιο «πονηρό» από ποτέ, καθώς συχνά εμπεριέχει ψήγματα αλήθειας για να γίνεται πιστευτό, ενώ ταξιδεύει ταχύτερα από τη λογική.
Κωστής Χατζηδάκης: Η αλήθεια δεν είναι σχετική
Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, τόνισε ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να «αναπνεύσει» όταν δεν υπάρχει κοινός τόπος για τα βασικά γεγονότα.
«Κάπου εδώ μπερδεύουμε την αλήθεια με τις απόψεις. Η δημοκρατία ζει μέσα από τη διαφωνία, αλλά όταν αμφισβητούνται αντικειμενικά δεδομένα όπως η ανεργία ή το χρέος επειδή δεν μας αρέσει η πραγματικότητα, τότε το πρόβλημα είναι βαθύ», υπογράμμισε.
Η προσωπική στοχοποίηση και τα «50 σπίτια»
Ο κ. Χατζηδάκης χρησιμοποίησε ένα προσωπικό παράδειγμα για να καταδείξει πώς λειτουργεί η «μηχανή» της λάσπης. Αναφέρθηκε στα επαναλαμβανόμενα δημοσιεύματα για το «πόθεν έσχες» του, όπου αγροτεμάχια στην Κρήτη βαφτίζονται «δεκάδες σπίτια» στα social media.
- Ο μηχανισμός: Ψευδείς ειδήσεις αναπαράγονται από πραγματικούς και πλαστούς λογαριασμούς, λειτουργώντας πολλαπλασιαστικά.
- Το αποτέλεσμα: «Οποτεδήποτε λέω κάτι στο διαδίκτυο, η απάντηση είναι “τι λες εσύ που έχεις 50 σπίτια;”. Κάποιος πρέπει να μου τα δείξει κι εμένα γιατί δεν τα έχω ανακαλύψει», ανέφερε χαρακτηριστικά, στηλιτεύοντας την εμπάθεια που διαστρεβλώνει την πραγματικότητα.
Η απειλή της «παραίτησης» και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον κίνδυνο των Deep Fakes και της κατευθυνόμενης παραπληροφόρησης από συμφέροντα. Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο, ο απώτερος στόχος των fake news δεν είναι μόνο να μας πείσουν για ένα ψέμα, αλλά:
- Να μας κουράσουν: Να πιστέψουμε ότι «όλοι είναι ίδιοι».
- Να μας οδηγήσουν στην παραίτηση: Να κλείσουμε τα μυαλά μας και να ακολουθήσουμε τον όχλο και τους λαϊκιστές.
Οδικός χάρτης για τη θωράκιση της αλήθειας
Κλείνοντας, ο κ. Χατζηδάκης πρότεινε ένα «συμβόλαιο αξιοπιστίας» μεταξύ όλων των πλευρών:
- Κυβέρνηση: Ενημέρωση με δείκτες, αριθμούς και διαφάνεια.
- ΜΜΕ: Επένδυση στην επαλήθευση (fact-checking), ακόμα κι αν αυτό απαιτεί περισσότερο χρόνο.
- Εκπαίδευση: Συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας ώστε οι νέοι να μάθουν να ξεχωρίζουν το γεγονός από το σχόλιο.
«Μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να μισούμε», κατέληξε, επικαλούμενος τη φράση του Παύλου Μπακογιάννη, καλώντας όλους να κάνουν ξανά την αλήθεια και την αξιοπιστία… «μόδα».
ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ: ΠΩΣ ΝΑ ΕΝΤΟΠΙΖΕΤΕ ΤΑ FAKE NEWS ΣΤΑ SOCIAL MEDIA
Η «βιομηχανία του ψεύδους» χρησιμοποιεί συγκεκριμένες τεχνικές για να χειραγωγήσει το συναίσθημα και να θολώσει την κρίση μας. Αν συναντήσετε κάτι από τα παρακάτω, σταματήστε πριν κάνετε «κλικ» ή «κοινοποίηση».
1. Η Παγίδα του «Μικρού Κομματιού Αλήθειας»
Τα πιο επικίνδυνα fake news δεν είναι 100% ψέματα. Παίρνουν ένα πραγματικό γεγονός (π.χ. μια δήλωση πόθεν έσχες) και χτίζουν πάνω του μια φανταστική ιστορία.
- Red Flag: Όταν ένα έγγραφο ή μια είδηση ερμηνεύεται με τρόπο που εξυπηρετεί ένα ακραίο σενάριο, χωρίς να παρατίθενται οι πηγές ή το πλήρες πλαίσιο.
2. Στοχοποίηση και Προσωπικές Επιθέσεις (Ad Hominem)
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης, η παραπληροφόρηση συχνά στοχεύει στο να «δολοφονήσει» τον χαρακτήρα ενός προσώπου για να ακυρώσει τα επιχειρήματά του.
- Red Flag: Αντί για απάντηση σε μια πολιτική ή οικονομική θέση, η συζήτηση μεταφέρεται σε φήμες, προσωπικά δεδομένα ή κατασκευασμένες κατηγορίες που προκαλούν μίσος.
3. Τα «Deep Fakes» και η Παραποίηση Εικόνας/Ήχου
Με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, βλέπουμε πλέον βίντεο όπου δημόσια πρόσωπα λένε πράγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ.
- Red Flag: Αφύσικη κίνηση στο στόμα, περίεργος φωτισμός στο πρόσωπο σε σχέση με το φόντο ή ρομποτική χροιά στη φωνή. Πάντα αναζητάτε το ίδιο βίντεο από επίσημα μέσα ενημέρωσης.
4. Η Στρατηγική της «Κούρασης» και της Παραίτησης
Πολλές ψευδείς ειδήσεις δεν στοχεύουν στο να σας πείσουν, αλλά στο να σας κάνουν να πιστέψετε ότι «όλοι είναι ίδιοι» και ότι «δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια».
- Red Flag: Καταιγισμός ειδήσεων που προκαλούν μόνο απογοήτευση, μηδενισμό και την αίσθηση ότι η έρευνα για την αλήθεια δεν έχει νόημα.
5. Εύκολες Λύσεις σε Σύνθετα Προβλήματα
Το ψέμα ταξιδεύει γρήγορα γιατί δίνει απλοϊκές εξηγήσεις σε δύσκολα ζητήματα (οικονομία, διεθνείς κρίσεις).
- Red Flag: Τίτλοι που υπόσχονται «αποκαλύψεις-σοκ» ή χρησιμοποιούν κεφαλαία γράμματα και πολλά θαυμαστικά (Clickbait).
