Επιμέλεια: Χρήστος Δημητριάδης

Στις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές του Οκτωβρίου 2023, καταγράφηκε η υψηλότερη αποχή στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, φαινόμενο που υπογραμμίζει την ανάγκη για βαθύτερη ανάλυση και δράση. Ειδικότερα, τα ποσοστά αποχής στον δεύτερο γύρο των εκλογών έφτασαν σε ανησυχητικά επίπεδα, με τη συμμετοχή να διαμορφώνεται μόλις στο 40% σε πανελλαδικό επίπεδο και να καταρρέει στο 26,73% στον Δήμο Αθηναίων. Στην Πέλλα, το ποσοστό συμμετοχής στον δεύτερο γύρο άγγιξε το 52%.

Οι αιτίες της αποχής είναι πολύπλευρες και περιλαμβάνουν:

• Κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος: Η σταθερή αύξηση της αποχής την τελευταία εικοσαετία υποδηλώνει μια γενικότερη απογοήτευση των πολιτών από την πολιτική και τα κόμματα.
• Προβλήματα εκλογικών καταλόγων: Μέχρι πρόσφατα, οι εκλογικοί κατάλογοι περιείχαν περίπου 9,9 εκατομμύρια εγγεγραμμένους, αριθμός που δεν αντιστοιχούσε στον πραγματικό πληθυσμό της χώρας. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Εσωτερικών για εκκαθάριση των καταλόγων, με τη διαγραφή 441.042 ψηφοφόρων άνω των 80 ετών, αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.

Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του φαινομένου, οι οποίες περιλαμβάνουν:

• Αλλαγή εκλογικού συστήματος: Σχεδιάζεται η αλλαγή του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών, με στόχο την αύξηση της συμμετοχής και την ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας της τοπικής αυτοδιοίκησης.
• Μείωση του ορίου «αυτοδυναμίας»: Η πρόταση για μείωση του ορίου από το 43% στο 40% αποσκοπεί στο να εκλέγονται δήμαρχοι και περιφερειάρχες από τον πρώτο γύρο, ακόμη και αν δεν συγκεντρώνουν την απόλυτη πλειοψηφία των ψήφων.
• Κατάργηση του β’ γύρου: Η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η εισαγωγή μιας δεύτερης επιλογής για τους ψηφοφόρους εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση της συμμετοχής και σε πιο ξεκάθαρες επιλογές.
• Στόχος των αλλαγών: Το νέο σύστημα στοχεύει στην αύξηση της συμμετοχής, στην αποκομματικοποίηση των εκλογών και στη δημιουργία ισχυρών πλειοψηφιών στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια.

Συμπερασματικά, η αυξημένη αποχή στις αυτοδιοικητικές εκλογές αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα που απαιτεί συλλογική προσπάθεια. Οι πρωτοβουλίες του Υπουργείου Εσωτερικών κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά είναι απαραίτητη η ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την αντιμετώπιση του φαινομένου.